De Europese Unie heeft de hervorming van de Gemeenschappelijke Marktordening (GMO) voor landbouwproducten goedgekeurd, waarvoor in de regel schriftelijke formalisering vereist is. contracten tussen boeren of ranchers en hun eerste koper. De nieuwe regelgeving heeft tot doel de positie van zelfstandig ondernemer producenten versus verwerkers, distributeurs en detailhandelaren, en wordt ook vastgelegd welke informatie deze overeenkomsten moeten verzamelen voordat levering plaatsvindt.
Hoewel voor de zelfstandige Spaanse boeren en ranchers, Sommige van deze garanties zijn niet nieuw, omdat de Voedselketenwet vereist dat veel van deze handelingen gedocumenteerd worden. De hervorming breidt dit model echter uit naar de hele EU; zodat contractuele garanties een bijzondere betekenis krijgen wanneer zij verkopen aan in andere staten gevestigde kopers leden.
Contracten moeten onder meer verzamelen de prijs die de producent zal ontvangen of de criteria die worden gebruikt om het te berekenen, evenals de kwantiteit en kwaliteit van de producten, de duur van de overeenkomst, leveringsdata, betalingsvoorwaarden en de voorwaarden voor verzameling of ontvangst. Hiermee wil Brussel de transparantie vergroten en voorkomen dat de agrarische zzp’er wordt blootgesteld aan latere wijzigingen in de afgesproken voorwaarden.
- Contracten moeten de prijs bevatten of een objectieve formule om deze te berekenen
- Producentenorganisaties zullen namens meer boeren kunnen onderhandelen
- Leden van de coöperatie kunnen worden vrijgesteld van de schriftelijke overeenkomst
- Voor producenten in de zuivelsector zal de contractuele bescherming groter zijn
Contracten moeten de prijs bevatten of een objectieve formule om deze te berekenen
Eén van de centrale vragen van de hervorming heeft gevolgen precies naar het vaststellen van de prijs, een van de belangrijkste bronnen van conflicten tussen boeren en kopers. Wanneer vooraf geen vast bedrag is vastgelegd, zal het contract moeten bepalen via welke factoren, indicatoren of berekeningsmethoden de uiteindelijke vergoeding voor de producent zal worden verkregen.
Deze criteria moeten toegankelijk en begrijpelijk zijn en kunnen onder meer rekening houden met: de evolutie van de markt, de geleverde hoeveelheden, de kwaliteit of samenstelling van het product en bepaalde productie- en marketingkosten. De lidstaten kunnen ook indicatoren vaststellen op basis van onderzoeken naar de productie en het functioneren van de voedselketen.
De EU wil dus versterken het vermogen van de producent om dit van tevoren te weten de economische omstandigheden van de operatie, hoewel de partijen vrijelijk over de elementen van het contract zullen blijven onderhandelen binnen de door de regelgeving gestelde grenzen. Toen de Raad van Europa de hervorming definitief goedkeurde, legde de Raad van Europa uit dat de nieuwe regels ervoor moeten zorgen dat boeren “een eerlijker deel van de waarde” ontvangen door middel van een grotere onderhandelingsmacht ten opzichte van verwerkers en detailhandelaren.
Producentenorganisaties zullen namens meer boeren kunnen onderhandelen
De hervorming versterkt ook de rol van producentenorganisaties en hun verenigingen, zodat zij de aanbiedingen kunnen concentreren en gezamenlijk over de verkoopvoorwaarden kunnen onderhandelen. De nieuwe regels vereenvoudigen de erkenning ervan en vergroten de mogelijkheden van collectieve actie, een formule die vooral relevant is voor kleine boerderijen die individueel minder capaciteit hebben om met grote kopers te onderhandelen.
De verordening stelt grenzen om te voorkomen dat deze concentratie de concurrentie uitschakelt, maar staat dit wel toe bepaalde organisaties onderhandelen namens hun leden over contracten. Bovendien kunnen staten hen aanvullende financiële steun verlenen via enkele van de sectorale interventies waarin het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid voorziet.
De Unie van Kleine Boeren (UPA) is van mening dat de uitbreiding van deze garanties naar de gehele gemeenschapsmarkt betekent een impuls voor kleine Spaanse producenten. De organisatie beschreef de hervorming als een “belangrijke stap vooruit om de onderhandelingspositie van boeren en ranchers in de hele EU te versterken” en herinnerde eraan dat veel van deze maatregelen al deel uitmaken van de Spaanse wetgeving.
Leden van de coöperatie kunnen worden vrijgesteld van de schriftelijke overeenkomst
De algemene verplichting om een contract te formaliseren houdt in een belangrijke uitzondering voor boeren en ranchers dat zij hun producten leveren aan een coöperatie waarvan zij lid zijn. In deze gevallen kan worden afgezien van de individuele overeenkomst, zolang de statuten of interne regels voorheen gelijkwaardige en voldoende transparante voorwaarden vastleggen.
Deze regels moeten onder meer bepalend zijn Hoe wordt de prijs die het lid ontvangt berekend? en stel de toepasselijke betalingsprocedures en -voorwaarden vast. Op deze manier elimineert het lidmaatschap van een coöperatie de economische garanties die door de nieuwe regelgeving worden nagestreefd niet, maar maakt het eerder mogelijk dat het individuele contract wordt vervangen door voorwaarden die eerder bekend en goedgekeurd waren binnen de entiteit zelf.
De hervorming introduceert ook specifieke bescherming voor de zuivelsector, waar de Europese Unie de onderhandelingspositie van de producenten bijzonder zwak acht. Verplichte schriftelijke contracten krijgen steeds meer gewicht en de mogelijkheden om gebruik te maken van herzieningsclausules die het mogelijk maken dat bepaalde voorwaarden worden aangepast wanneer de kosten of de markt aanzienlijk veranderen, worden versterkt.
Voor producenten in de zuivelsector zal de contractuele bescherming groter zijn
De maatregelen zijn van invloed op zowel individuele onderhandelingen als de capaciteit van zuivelproducentenorganisaties om gezamenlijk tot overeenstemming te komen met kopers. Het doel is om de blootstelling van landbouwbedrijven aan langdurige overeenkomsten, die achterhaald kunnen raken als gevolg van aanzienlijke schommelingen op de markt of in de door de landbouwers gedragen kosten, te verminderen.
Samen met de nieuwe contractuele regels heeft Brussel zijn goedkeuring gehecht een tweede maatregel met gevolgen voor zeker kleine bedrijven agrifood. Er zullen in totaal 31 namen met betrekking tot vlees worden gereserveerd voor vleesproducten, inclusief veelgebruikte termen als filet, karbonade, entrecôte, borst, spek, rib, lendestuk of hamburger wanneer deze overeenkomen met de categorieën die door de verordening worden beschermd.
Het doel is om te voorkomen dat deze namen worden gebruikt producten die vlees vervangen door plantaardige ingrediënten of uit celcultuur, hoewel dit deel van de regelgeving een overgangsperiode zal kennen voordat het van toepassing wordt. De Raad van Europa rechtvaardigde de maatregel met de noodzaak om de transparantie te vergroten en marketing te vermijden die consumenten in verwarring zou kunnen brengen.
