Zelfstandigen en MKB-bedrijven die de tassen of kluisjes van hun werknemers willen doorzoeken, moeten dat doen bewijzen van een specifieke behoefte: Beweren dat ze mogelijke diefstal proberen te voorkomen, is niet voldoende. Het beschermen van de activa van het bedrijf kan deze gegevens rechtvaardigen, maar vereist evenredigheid en respect voor de wettelijke garanties die de privacy van werknemers beschermen.
De Nationale Rechtbank heeft in haar uitspraak van 23 juli 2026 de dagelijkse controle op tassen en de willekeurige en regelmatige lockersearch die H&M toepaste. Zijn redenering biedt handvatten voor winkels, werkplaatsen, horecagelegenheden en andere kleine bedrijven die hun goederen of gereedschappen moeten beschermen zonder op ongerechtvaardigde wijze inbreuk te maken op de privésfeer van hun personeel.
Arbeidsadvocaat Luis San José legde uit dat het registreren van deze bezittingen “een uitzonderlijke zakelijke macht vormt, anders dan de gewone controle op de arbeidsprestaties.” Daarom is het vermogen van de werkgever om toezicht te houden op het werk staat u niet toe om zonder onderscheid te beoordelen de persoonlijke bezittingen van haar werknemers.
Wat zelfstandigen en MKB-bedrijven moeten verantwoorden om tassen en kluisjes te doorzoeken
Artikel 20.3 van het Arbeidersstatuut maakt het mogelijk toezicht te houden op de naleving van de arbeidsverplichtingen. Het betreden van tassen of kluisjes tast de privésfeer van de medewerker aan en is onderworpen aan de specifieke voorwaarden van artikel 18: registratie moet noodzakelijk zijn om bedrijfseigendommen of die van andere werknemers te beschermen.
De oorzaak moet worden ondersteund door verifieerbare feiten. San José noemde als voorbeelden die een specifieke beoordeling kunnen rechtvaardigen:
- Verdwijningen gedocumenteerde koopwaar of gereedschappen.
- Incidenten beveiliging.
- De activering van een alarm anti-diefstal.
Geen van deze situaties autoriseert automatisch een registratie. Het is niet nodig om vooraf te bewijzen wie de diefstal heeft gepleegd, maar algemeen wantrouwen is ook niet voldoende. De advocaat waarschuwde daarvoor “Vermoeden kan niet puur intuïtief zijn noch genoegen nemen met een algemeen wantrouwen jegens het personeel”.
Bovendien moet de maatregel de drie controles doorstaan die in de uitspraak zijn opgenomen:
- Geschiktheid: Het moet dienen om het bedreigde erfgoed te beschermen.
- Behoefte: Er mag geen minder ingrijpend alternatief zijn waarmee hetzelfde doel met gelijke effectiviteit kan worden bereikt.
- Evenredigheid: Het beoogde voordeel moet de specifieke inbreuk op de privacy van de werknemer rechtvaardigen.
Registratie dient overdag en met garanties te gebeuren
Artikel 18 vereist dat dit gebeurt binnen het werkcentrum en tijdens werkurenwaarbij de waardigheid en privacy maximaal worden gerespecteerd. Dit betekent dat u discreet moet handelen, vernederende blootstellingen moet vermijden en de beoordeling moet beperken tot wat essentieel is.
Er moet ook sprake zijn van bijstand van een wettelijke vertegenwoordiger van de werknemers. Bij een KMO zonder wettelijke vertegenwoordiging kan deze garantie vervuld worden met een andere werknemer. San José specificeerde dat een mogelijke onmogelijkheid gerechtvaardigd moet kunnen worden.
Het feit dat de medewerker de tas zelf opent, dat de voorwerpen ervan niet worden aangeraakt of dat er een interne handleiding aanwezig is, neemt niet weg dat de verplichting om registratie rechtvaardigen en respecteer deze garanties.
Waarom het Nationale Hof de H&M-controles nietig heeft verklaard
De bewezen feiten beschrijven twee beoordelingssystemen:
- De tassen Medewerkers van de laatste ploegendienst werden dagelijks beoordeelddie via de deur van de medewerker naar buiten ging. Elke werknemer opende het voordat de manager of het beveiligingspersoneel het een paar seconden observeerden. De controle werd uitgevoerd na het inloggen, gedurende de vijf minuten vóór sluitingstijd.
- De kluisjes Ze werden een keer per maand, willekeurig en regelmatig, beoordeelddoor het door de werknemer te openen.
Medewerkers van andere ploegen gingen via de hoofdingang, voorzien van veiligheidsbogen, naar buiten en ondergingen die tassencontrole niet. Het personeel kende de interne handleidingen, maar die kennis maakte de controles niet legaal.
De nietigverklaring was gebaseerd op de gebrek aan bewezen financiële rechtvaardiging en evenredigheid, niet alleen op het moment van ondertekening. H&M beweerde een verlies van 29 miljoen euro in 2025 en 6,5 miljoen tot nu toe in 2026. Het Hof achtte de verstrekte documentatie om deze cijfers te bewijzen onvoldoende en er werd niet bewezen welk deel overeenkwam met interne diefstallen.
Sint-Jozef legde dat uit “Handelsverliezen alleen tonen die relatie niet aan.” Het bedrijf erkende dat het niet kon bepalen hoeveel het gevolg was van elk van de oorzaken die in de handleiding worden genoemd:
- Diefstallen van derden.
- Diefstallen intern.
- Fraude van leveranciers.
- Fouten administratief.
De zes ontslagen in verband met diefstal en ander gedrag tussen 2024 en 2026, op een personeelsbestand van ongeveer 4.600 werknemers, rechtvaardigden het algemene systeem in de onderzochte omstandigheden ook niet.
Bovendien was de rechtbank van oordeel dat dit wel het geval was minder invasieve alternatieven met gelijke effectiviteitzoals veiligheidsbogen. H&M heeft de technische obstakels die zij beweerde te installeren bij de uitgang van de werknemers niet bewezen.
San José specificeerde dat elk bedrijf dat moet doen uw omstandigheden en de beschikbare alternatieven beoordelen, en rechtvaardig waarom u toegang tot persoonlijke bezittingen nodig heeft en waarom andere maatregelen geen gelijkwaardige effectiviteit bieden.
Ook het willekeurig controleren van tassen of kluisjes is niet voldoende om de controle te rechtvaardigen
San José waarschuwde: “Periodiciteit of willekeur legitimeren op zichzelf een register niet.” De locatie verwierp het maandelijkse, willekeurige lockersysteem omdat het werkte of er al dan niet voorafgaande aanwijzingen voor diefstal waren, met een preventief en intimiderend doel.
Wat de tassen betreft, was hij van mening dat het omzetten van de dagelijkse controle in een willekeurige controle ook in dat geval het gebrek aan behoefte niet zou oplossen, aangezien er nog steeds minder invasieve alternatieven zijn met een gelijke effectiviteit.
De advocaat verduidelijkte dat artikel 18 van het Arbeidersstatuut niet letterlijk elke herhaling verbiedt. Als juridische interpretatie stelde hij dat een actie die beperkt is in tijd en reikwijdte zou verdedigd kunnen worden Als het reageert op specifieke patrimoniale incidenten, overwint het het oordeel van proportionaliteit en respecteert het de wettelijke garanties.
Deze mogelijkheid werd door de uitspraak niet uitdrukkelijk toegestaan. Volgens San José zou dat ook nodig zijn verantwoorden:
- Waarom is het nodig herhaal de opnames.
- Welke arbeiders zijn inbegrepen en waarom.
- De objectieve criteria van selectie, zonder discriminatie of represailles.
De controle moet worden herzien en worden verwijderd wanneer de oorzaak die dit rechtvaardigde, verdwijnt. Een gedocumenteerd incident laat niet toe dat het voor onbepaalde tijd een gewone praktijk wordt.
Bovendien neemt het feit dat de kluis eigendom is van het bedrijf, de bescherming van de persoonlijke bezittingen die de werknemer daarin bewaart niet weg.
Welke gevolgen kan een dossier hebben dat de rechten van de werknemer schendt?
Het Nationale Hof verklaarde beide maatregelen nietig en beval de onmiddellijke stopzetting ervan. Deze zin heeft geen boetes opgelegd en geen schadevergoeding toegekend individueel.
Voor de schending van een fundamenteel recht kan compensatie voor morele schade en andere schade worden gevorderd, in overeenstemming met artikel 183 van de Wet tot regeling van de sociale jurisdictie (LRJS). Het bedrag ervan kan verstandig worden vastgesteld als het moeilijk is het exacte bedrag te bewijzen. “Er is geen vaste vergoeding voor elke registratie.” Sint-Jozef wees erop.
Administratief gezien is de handelt in strijd met de privacy en de overweging vanwege de waardigheid van werknemers worden geclassificeerd als zeer ernstige overtreding in artikel 8.11 van de Wet inbreuken en sancties in de sociale orde (LISOS). Als het gedrag in deze veronderstelling past, bepaalt artikel 40.1.c:
- Minimum cijfer: van 7.501 tot 30.000 euro.
- Gemiddelde kwaliteit: van 30.001 tot 120.005 euro.
- Maximaal cijfer: van 120.006 tot 225.018 euro.
Artikel 39 vereist verhoog de boete afhankelijk van de omstandigheden van de inbreuk. Opzettelijkheid kan de schade verergeren en de veroorzaakte schade beïnvloedt de omvang ervan.
Artikel 90.2 van de LRJS sluit bewijs uit dat is verkregen in strijd met de grondrechten. San José specificeerde dat het achterwege laten van de aanwezigheid van de vertegenwoordiger of een andere werknemer een andere kwestie is dan schending van de privacy, hoewel dit de objectiviteit en bewijskracht van het dossier in gevaar kan brengen.
Het uitsluiten van de bevinding kan het onmogelijk maken een sanctie te rechtvaardigen of tot het onredelijk ontslag leiden als niet-naleving niet bewezen is. De nietigheid van de inschrijving leidt niet automatisch tot nietigheid van het ontslag: Deze kwalificatie vereist een eigen wettelijke basis, zoals een schending van fundamentele rechten bij het ontslagbesluit.
Uit deze criteria volgt het vijf richtlijnen voor actie, naleving hiervan garandeert op zichzelf niet de wettigheid van enige registratie:
- Document de oorzaak.
- Waarderen alternatieven.
- Afbakenen het record.
- Respect de garanties.
- Beoordeling jouw behoefte.
